« الوادى » و « العُرْش » و « الحرم » و « البَرَّه » و « الحرام » و « الصِلاح » بكسر مهمله و « طيبه » و « ام رُحم » و « معاد » ، لقوله : إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ « 1 » و عجم آنجا را « مهكه » يعنى موضع ماه مىگفتند ، و پيكر ماه را در آنجا نهاده ، عبادت مىكردند . وضع عمارت‌هاى مكه وضع عمارت‌هاى « مكه » خوش وضع ، و سه چهار طبقه بالاى هم است ، و در هر طبقه اطاقى بزرگ و اطاقى كوچكتر و هالى « 2 » و راه‌روى دارد ، و اغلب جاى مختصرى براى شست و شو ، كه به اصطلاح « مغسل » مىگويند دارد ، بناها از سنگ و گچ است ، ارسى « 3 » دارند ، نجارى آنها نسبت به « عربستان » بد نيست ، درهاى خوب ساخته‌اند ، خانه‌ها بالاى هم واقع است ، چهار قلعه محكم سربازى ، در بالاى كوه‌هاى چهار طرف دارد ، كه در آنها توپ و سرباز است ، سربازخانه بزرگى هم ، در جلو دروازه « جده » است ، تفصيل شهر « مكه » و اخبار آن ، اگرچه در حديث و تواريخ بسيار است و همه‌كس نوشته است ، ما هم به قدر مقدور آنچه ديده‌ايم و مختصرى هم از اخبار سابقه مىنويسيم از احاديث ، ان شاء اللَّه تعالى . كوه‌هاى اطراف مكّه كوه اطراف « مكه معظمه » محيط ، و بيشتر از سه موضع مال و حيوان نمىتوانند داخل درّه آن شوند ، يكى از دروازه « جده » ، و ديگرى از در دروازه « منا » ، و ديگرى هم از قريب به « قبرستان حضرت ابوطالب » ، كه در نزديك دروازه « منا » واقع است ، كه از آنجا به « مدينه » مىروند ، و در نقشه به دو خط نموده‌ام . كوه ابوقبيس

--> ( 1 ) - قصص : 85 ( 2 ) - تالار بزرگ ، راهرويى كه به شكل اطاق در داخل عمارت ساخته مىشود . ( 3 ) - ارُسى منسوب به ارس « روس » كلمه‌اى روسى است به معنى در اطاق كه رو به حياط باز شود و داراىشيشه باشد ، و نيز كفش مردانه يا زنانه پاشنه‌دار است .